Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyata alınıb: Reyestr №4155 Azərbaycan Texnologiya Universitetinin Elmi ġurasının qərarı ilə çap olunur
Ölkənin aqrar ərzaq təminatı sisteminin mövcud vəziyyətinin qiymətləndirilməsi
Ölkənin ərzaq təminatı sisteminin formalaşdırlması dövlətin ərzaq təhlükəsizliyinə nail olmağın prioritetlərindəndir. Bu baxımdan ərzaq məhsulları istehsalı ilə məşğul olan aqrar təsərrüfatçılıq subyektlərinin yüksək mütəşəkkilliklə fəaliyyət göstərməsi, bu əsasda tələbata uyğun məhsul təklifini həyata keçirməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Ona görə də aqrar ərzaq təminatı sisteminə konseptual yanaşmaların əsaslandırılması hazırda aktual məsələlərdən biri kimi özünü göstərir. Ərzaq təminatı sistemi öz funksional strukturu ilə bütövlük prinsipi əsasında formalaşdırlır. Çünki bu system, iqtisadi proseslərin inkişafına təsir edən bir sıra amillərin birləşməsinə əsaslanaraq, müxtəlif dövrlərdə müxtəlif fərqli davranış və fəaliyyət nümayiş etdirir. Bu çərçivədə ərzaq təminatı sisteminin ən mühüm struktur komponentlərindən olan aqrar sahənin ölkənin ərzaq təhlükəsizliyindəki rolunun müəyyən edilməsi vacibdir
İstehsal müəssisələrində istehsalın təşkili zamanı ekoloji və iqtisadi səmərəliliyin artırılmasında resurslara qənaət və yaşıl texnologiyaların rolu: nəzəriyyədən praktikaya
Müəssisələrin istehsal sektorunun fəaliyyəti ilə bağlı ekoloji və resurs problemlərinin intensivləşməsi şəraitində sənaye inkişafının davamlı modellərinin formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Təqdim olunan məqalə yüngül sənaye müəssisələrinin istehsal sistemlərinin ekoloji və iqtisadi səmərəliliyinin təmin edilməsində resursa qənaət edən və ekoloji cəhətdən təmiz texnoloji həllərin rolunun hərtərəfli elmi dərk edilməsinə yönəlmişdir. Məqalədə sənayenin davamlı transformasiyası üçün əsas maneələr (texnoloji, institusional, kadr) və hərəkətverici amillər (dövlət dəstəyi, investisiya, standartlaşdırma) müəyyən edilir. Əsas təhlillər göstərir ki, yaşıl həllərin inteqrasiyası təkcə karbon izlərini azaltmağa və resurs istehlakını optimallaşdırmağa kömək etmir, həm də xarici bazarlarda müəssisələrin rəqabət qabiliyyətini artırır. Tədqiqatın praktiki əhəmiyyəti dövriyyə iqtisadiyyatı və davamlı idarəetmə prinsiplərinə uyğun olaraq istehsal sistemlərinin modernləşdirilməsi üzrə tövsiyələrin hazırlanmasındadır. Əsər müasir ekoloji və iqtisadi çağırışlar nəzərə alınmaqla yüngül sənayenin strateji inkişafında maraqlı olan tədqiqatçılar, siyasətçilər, sənayeçilər və investorlar üçün nəzərdə tutulub. Nəticələr gələcək elmi tədqiqatlar üçün əsas yaradır və qlobal ekoloji gündəm kontekstində yüngül sənayenin davamlı inkişafı üçün effektiv strategiyaların formalaşmasına töhfə verir
Aqroekoturizm sahibkarlığının fermerdən sahibkara bir addım kimi qiymətləndirilməsi
Kənd turizminin inkişafı yeni normal şəraitdə turizm və kənd iqtisadiyyatı üçün yeni artım nöqtəsinə çevrilib ki, bu da kəndlərin urbanizasiyasının təşviqi, kənd iqtisadiyyatının canlandırılması, kənd təsərrüfatı, əkinçilik və kənd yerlərinin problemlərinin həlli, kəndlərdəməşğulluğun və işçi qüvvəsinin hərəkətliliyinin təşviqi, kənd turizm sənayesinin təkmilləşdirilməsi, həmçinin bazarın inkişafının səmərəli səviyyəsinin yüksəldilməsi üçün yeni təkandır [1]. Sahibkarlıq kəndin canlılığının stimullaşdırılmasında effektivdir və fermerlərin gəlirlərini və məşğulluğunu artırmaq və fermerlərin vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün mühüm vasitədir. Kənd təsərrüfatı və turizm biznesi ilə məşğul olan fermerlər qeyri-dövlət iqtisadiyyatının əsas formalarından biri olmaqla yanaşı, həm də yeni tipli kənd təsərrüfatı idarəetmə sistemini, güclü tamamlayıcı və əsas daşıyıcı yaradır, aqro-ekoturizm biznesi ilə məşğul olan fermerlər mütərəqqi mədəniyyətin və sivil modanın inkişafına böyük təkan verəcək, onlar xalqı zənginləşdirməyin mühüm yoludur, formalaşmış regionu və kəndi ən yaxşı modelə çevirməlidirlər[14]
Sosial-iqtisadi inkişaf anlayışı və kənd ərazilərinin xüsusiyyətləri
Məqalədə kənd yerlərinin sosial və iqtisadi cəhətdən necə inkişaf etdiyi araşdırılır, bu icmaları bir-birindən fərqləndirən xüsusiyyətləri və qarşılaşdıqları maneələrə diqqət yetirilir. Məqalədə kənd yerlərinin tərəqqisinə dair qurulmuş nəzəriyyələr nəzərdən keçirilir, kənd cəmiyyətlərindəki dəyişikliklərin əsas hərəkətverici qüvvələri müəyyənləşdirilir və davamlı inkişaf üçün geniş strategiyalar təklif olunur. İnsanların, iqtisadiyyatın, infrastrukturun və kənd həyatının sosial aspektlərinin hərtərəfli təhlili göstərir ki, əsl irəliləyiş iş yerlərinin yaradılması, infrastrukturun modernləşdirilməsi, təhsilin dəstəklənməsi və qurumların gücləndirilməsi səylərini birləşdirməklə əldə edilir. Nəticələr kənd və şəhər bölgələri arasındakı boşluğu aydınlaşdırmağa kömək edir və siyasət hazırlayan və ya birbaşa kənd inkişafı ilə məşğul olanlara praktik rəhbərlik edir
Xarici dillərin tədrisində innovativ yanaşmalar və turizm sektoru ilə inteqrasiya problemləri
Məqalədə xarici dillərin, xüsusilə ingilis dilinin tədrisində innovativ yanaşmaların və bu prosesin turizm sektoru ilə inteqrasiyasının rolu və əhəmiyyəti araşdırılmışdır. Tədqiqat göstərir ki, ənənəvi, qrammatika və tərcümə yönümlü tədris üsulları tələbələrdə praktik ünsiyyət və peşəkar bacarıqların formalaşması üçün kifayət qədər səmərəli deyil. Müəllif qeyd edir ki, CLIL (Content and Language Integrated Learning) və ESP (English for Specific Purposes) kimi müasir pedaqoji metodologiyaların tətbiqi dil öyrənməni sahəyəxas məzmunla birləşdirməklə tədrisin keyfiyyətini artırır və tələbələrin peşəkar hazırlığını gücləndirir.Məqalədə həmçinin müəllimlərin innovativ metodlara hazırlığı, texnoloji infrastrukturun təkmilləşdirilməsi və praktiki yönümlü təlim mühitlərinin yaradılmasının vacibliyi vurğulanır. Nəticə olaraq, xarici dil tədrisinin turizm sektoru ilə inteqrasiyası Azərbaycan təhsil sisteminin modernləşməsinə, tələbələrin beynəlxalq əmək bazarına daha yaxşı adaptasiyasına və rəqabətqabiliyyətli kadrların hazırlanmasına mühüm töhfə verir
Autsorsinq anlayışı, onun məqsədi və potensial riskləri
Autsorsinqdən düzgün istifadə edilməməsi bir çox Qərb firmalarının davamlı rəqabət qabiliyyətinin azalmasında mühüm rol oynayır. Qərb menecerləri tez-tez autsorsinqə müdafiəəməliyyatı kimi baxırlar. Yanaşma artımlı olmağa meyllidir. Fərdi olaraq qəbul edilən bir sıra artımlı autsorsinq qərarları iqtisadi məna kəsb edə bilər, lakin birlikdə onlar həm də biznesin rəqabət qabiliyyətinin təslim olmasını təmsil edə bilər. Bununla belə, strategiyanın ümumi hissəsi kimi düzgün başa düşülən və idarə olunan autsorsinq rəqabət qabiliyyətinə kömək edə bilər. Bu məqalə müəlliflərin Şimali Amerikadakı firmalarla araşdırmasına əsaslanır. Avropa və Asiya autsorsinqin düzgün istifadəedilməməsinin biznesin gələcəyini necə məhv edə biləcəyini və autsorsinqin düzgün istifadəsinin rəqabət üstünlüyü yaratmağa necə kömək edə biləcəyini müzakirə edir
Aqrar sahədə istehsal resurslarına fermer əlyetərliyinin təmin edilməsində dövlət dəstəyinin təkmilləşdirilməsi
Məqalədə müasir bazar iqtisadiyyatı şəraitində aqrar sahədə istehsal resurslarına fermerlərin əlyetərliyinin təmin edilməsində dövlət dəstəyinin araşdırılması, təsərrüfatların fəaliyyətinin perspektiv imkanlarının genişlənməsində dövlət dəstəyinin təkmilləşdirilməsinin müəyyənləşdirilməsi üzrə təkliflərin işlənib hazırlanması məsələlərinə baxılmışdır
Qida sənayesində iqtisadi idarəetmə və COP29-un davamlı inkişaf strategiyalarına təsiri
Qida sənayesi hər bir ölkənin iqtisadi və sosial sabitliyində mühüm rol oynayır. İqlim dəyişikliyi və ekoloji problemlər bu sektorun qarşısında yeni çağırışlar qoyur. COP29 kimi beynəlxalq tədbirlər isə bu sahədə davamlı iqtisadi idarəetmənin vacibliyini önə çəkir. Qida sənayesində iqtisadi idarəetmə və COP29-un davamlı inkişaf strategiyalarına təsiri çox vacibdir. Bu sahədə iqtisadi idarəetmə, qida istehsalının və təchizat zəncirinin daha dayanıqlı və sərfəli olmasını təmin etməyə yönəlir. COP29 (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 29-cu iqlim dəyişiklikləri konfransı), qlobal miqyasda iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizə və dayanıqlı inkişafın təşviqi ilə bağlı mühüm qərarlar qəbul etmək məqsədini güdür. Məqalədə qida sənayesində iqtisadi idarəetmənin cari vəziyyəti, COP29-un tövsiyələri və bu istiqamətdə inkişaf imkanları araşdırılır
Şərqi Asiya ölkələrinin texnopolis təcrübəsi və Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna transfer potensialı
Məqalədə Şərqi Asiya ölkələrinin (Yaponiya, Cənubi Koreya, Çin və Tayvan) texnopolis təcrübəsi hərtərəfli təhlil olunmuş və bu modelin Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna tətbiq imkanları araşdırılmışdır. Təhlil göstərir ki, texnopolislər universitetlər, tədqiqat institutları və sənaye müəssisələri arasında qarşılıqlı inteqrasiya əsasında fəaliyyət göstərərək innovasiya ekosisteminin formalaşmasına mühüm töhfə verir. Şərqi Asiya ölkələrinin uğur nümunələri sübut edir ki, dövlət dəstəyi, elmi potensialın səfərbər olunması, startapların inkişafı və xarici investisiyaların cəlb edilməsi texnopolis modelinin davamlılığını təmin edən əsas amillərdir. Azərbaycanın iqtisadi inkişaf prioritetləri nəzərə alınaraq müəyyən olunmuşdur ki, texnopolis yanaşmasının ölkənin qeyri-neft sektorunda tətbiqi innovasiya yönümlü istehsalın genişlənməsinə, yüksək texnologiyalı məhsulların ixrac potensialının artırılmasına və insan kapitalının daha səmərəli istifadəsinə imkan yaradacaqdır. Məqalənin əsas elmi yeniliyi ondan ibarətdir ki, Şərqi Asiya ölkələrinin texnopolis təcrübəsi Azərbaycan reallıqlarına uyğun olaraq adaptasiya imkanları baxımından sistemli şəkildə təhlil edilmişdir. Aparılan araşdırmalar nəticəsində belə qənaətə gəlinir ki, texnopolislərin Azərbaycanda tətbiqi iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi prosesini sürətləndirəcək, rəqabətqabiliyyətliliyi artıracaq və regional inkişafın yeni mərhələsini təmin edəcəkdir
Aqrobiznes məhsullarının sosial-iqtisadi əhəmiyyəti və satışının təşkilində marketinq fəaliyyətinin rolu.
Məqalədə aqrar sahə məhsullarının qida və ərzaq təhlükəsizliyi və təminatında rolu diqqətə çatdırılır. Aqrar-ərzaq məhsullarının istehsalı, tədarükü, emalı, saxlanması, daşınması vəsatışı sisteminin səmərəli təşkilinin strateji əhəmiyyəti şərh edilir. Aqrobiznes məhsullarının satışı sisteminin formalaşdırılması və mexanizminin qurulmasında vacib strukturlar səciyyələndirilir və bu prosesdə marketinq fəaliyyətinin xüsusi rolu əsaslandırılır. Aqrobiznes məhsullarının satışı prosesinin daha səmərəli təşkilində, məhsulların tanıdılmasında, istehlakçılara çatdırılmasında müasir marketinq texnologiyalarının və alətlərinin istifadə edilməsinin üstünlükləri əsaslandırılır. Qeyd edilir ki, rəqəmsal marketinq alətlərinin və üsullarının tətbiqi aqrobiznes strukturları üçün daha səmərəli nəticələrə, satışın və aqrar sahənin gəlirlərinin yüksəldilməsinə, kənd ərazilərinin sürətli inkişafına və sosial-iqtisadi problemlərinin həllinə, ərzaq təhlükəsizliyi və təminatı səviyyəsinin yüksəldilməsinə zəmin yaradır.
Azərbaycanda qastronomik turizmin inkişaf istiqamətləri və perspektivləri
Təcrübədə əhalinin və turistlərin mədəni qidalanmaya artan tələbi, ətraf mühit, kənd təsərrüfatı və turizm sahələrinin bir-biri ilə əlaqəsinin güclənməsi qastronomik turizmi dünyanın bir çox ölkələrində vacib inkişaf istiqamətinə çevrmişdir. Azərbaycanda da regionların müxtəlifliyi, mədəni irs, kənd təsərrüfatı məhsulları və milli mətbəx turizm sahəsində respublikamızın üstün potensiala malik olduğunu göstərir. Günümüzdə mədəni qidalanma, milli mətbəx yönümlü turizmin ölkə üçün strateji istiqamət kimi formalaşmasının vacib olması tədqiqatımızın mövzusunu bir daha aktual etmişdir. Qarşıya qoyulan məqsədə nail olmaq üçün tədqiqat zamanı Azərbaycanda qastronomik turizmin nəzəri əsasları, onun mövcud vəziyyəti, sosial-iqtisadi əhəmiyyəti, problemləri və gələcək inkişaf perspektivləri kimi məsələlər tərəfimizdən araşdırılmışdır.
Azərbaycanda daxili turizmin əsas inkişaf istiqamətləri
Azərbaycan zəngin təbii sərvətləri, çoxşaxəli mədəni irsi və iqtisadi-sosial inkişaf strategiyaları ilə daxili turizmin genişləndirilməsi üçün əlverişli potensiala malikdir. Son illərdə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının bərpası, nəqliyyat-logistika infrastrukturunun modernləşdirilməsi, ―Şimal–Qərb‖ və ―Şimal–Şərq‖ turizm dəhlizləri, eləcə də regional turizm klasterlərinin formalaşması daxili turizm bazarının əhatə dairəsini genişləndirən əsas istiqamətlərdəndir. Daxili turizm xüsusilə pandemiya sonrası dövrdə əhalinin səyahət davranışlarının dəyişməsi fonunda daha dinamik inkişaf etməyə başlamışdır.İstiqamətlər üzrə aparılan təhlil göstərir ki, daxili turizmin əsas növləri aşağıdakılardır: istirahət və sağlamlıq turizmi (Naftalan, Qalaaltı, Lənkəran), ekoturizm və dağ turizmi (Qəbələ, Quba, Şamaxı), mədəni–tarixi turizm (Şuşa, Şəki, Gəncə), kənd və aqroturizm (Zaqatala, Qax, İsmayıllı), dini-mənəvi turizm (Naxçıvan, Bibiheybət, Pirsaatchay). Qarabağın azad olunması ilə Şuşa, Hadrut, Füzuli və Ağdam kimi yeni istiqamətlər daxili turistlər üçün mühüm cazibə mərkəzlərinə çevrilməkdədir
Toxuculuq və yüngül sənayenin uzun müddətli inkişafının tənzimlənməsi məsələləri
Toxuculuq sənayesi Azərbaycan Respubkilasında ən qədim səhələrdən biri olub əsasən qadın əməyindən istifadə edilərək əhalinin sıx yaşadığı yerlərdə tikilir. Toxuculuq məhsulları pambıq, yun, ipək, kətan və eləcə də toxunmayan polotnolar kimi məşhurdur. Keçmiş SSRİ məkanında ən iri toxuculuq və yüngül sənaye müəssisələri məhz Azərbaycanda tikilmiş, uzun müddət fəaliyyət göstərmişdir. Toxuculuq və yüngül sənaye müəssisələrinin Azərbaycanda tikilməsi bir neçə amillər ilə bağlı olmuşdur. Əvvəla, əkin sahələrinin şəhər və rayon yerlərinə yaxın olması, Republika rayonlarının iqtisadi-coğrafi mövqeyi və respublikada ruslaşdırma siyasətinin aparılması və s.
Logistik idarəetmə: milli iqtisadiyyatın tərkib hissəsi
Məqalədə Azərbaycanın xarici iqtisadi əlaqələrinin inkişafında logistika menecmentinin əhəmiyyəti araşdırılır. Ölkənin nəqliyyat-logistika aspektlərinin mövcud vəziyyəti və potensialı qlobal iqtisadiyyat kontekstində təhlil edilir. Məqalədə, həmçinin Azərbaycanın beynəlxalq layihələrin iştirakçısı kimi inkişaf perspektivləri, infrastrukturun təkmilləşdirilməsinə, nəqliyyat və logistika proseslərinin optimallaşdırılmasına yönəlmiş proqram və strategiyalar araşdırılır.
İstehsal olunmuş məhsulların satış kanallarının təkmilləşdirilməsi istiqamətləri təkmilləşdirilməsi istiqamətləri
Məqalədə istehsal olunmuş məhsulların satış kanallarının təkmilləşdirilməsi istiqamətlərinə baxılmışdır. Müasir bazar iqtisadiyyatı şəraitində məhsulların satışı üçün marketunq siyasətinin həyata keçirilməsi zəruri hesab edilir. Aparılmış təhlil əsasında mövcud problemlər müəyyən edilmiş, onların aradan qaldırılması istiqamətləri göstərilmişdir.
Firmanın imicinin formalaşmasında ictimaiyyətlə əlaqələrin rolu
Tədqiqatın məqsədi - Günümüzün insanları internet vasitəsilə demək olar ki, şirkətlərlə daim və fasiləsiz şəkildə ünsiyyətdə olurlar. Onlar qarşılarına çıxan reklamlara reaksiya göstərərək onları qiymətləndirir, sahib olduqları məhsullar haqqında digər insanlara öz fikirlərini bildirir, şikayət və kömək ehtiyaclarını həmin firmanın məsul şəxsləri ilə bölüşməyə çalışırlar. Bütün bunlar şirkətlərin ictimaiyyətlə əlaqələrinin ən yüksək səviyyədə olmasına, şirkətin imicinin qorunması və daha da yaxşı olması üçün müştərilərlə olan ünsiyyətlərinə maksimum səviyyədə önəm verməsinə stimul verir. Bu tədqiqat şirkətlər üçün ictimaiyyətlə əlaqələrin önəminin hər zamankından qat-qat yüksək olmasını açıqlamaq məqsədi daşıyır.
Qeyri-bərabər ölçmələrin nəticələrinin ranqlama metodunun köməyilə işlənilməsi
Bu işdə ranqlama metodundan istifadə etməklə qeyri-bərabər ölçmələr nəticəsində əldə edilmiş məlumatların emalı probleminə toxunulur. Qeyri-bərabər ölçmələr verilənlərin müxtəlif vahidləri, miqyası və ya dəqiqlik səviyyələrinə malik olduqda baş verir ki, bu da onları birbaşa müqayisə və təhlil etməyi çətinləşdirir. Sıralama metodu xam məlumatların nisbi ranqlama dəyərlərinə çevrilməsinə imkan verməklə bu problemin həllini təklif edir. Bu işdə sıralama metodundan istifadə etməklə qeyri-bərabər ölçmələr nəticəsində əldə edilmiş məlumatların emalı probleminə toxunulur. Müxtəlif alətlər, vahidlər və ya şkalalardan istifadə etməklə məlumatlar toplandıqda elm və təcrübənin müxtəlif sahələrində qeyri-bərabər ölçmələr baş verir. Bu, məlumatların müqayisəsi və təhlili zamanı çətinliklər yaradır ki, bu da yanlış nəticələrə gətirib çıxara bilər.Ranqlama metodu müşahidələri dəyər üzrə sıralamağa və hər bir qiymətə dərəcə təyin etməyə imkan verir ki, bu da məlumatları daha müqayisəli edir. Bu yanaşma qeyri-bərabər məlumatların təhlili zamanı vacib olan kənar göstəricilərə və anomal dəyərlərə qarşı müqaviməti təmin edir. Ümumiyyətlə, bu məqalə qeyri-bərabər ölçmələrin nəticələrinin ranqlama metodunun köməyilə işlənilməsi haqqında daha ətraflı və məlumatlı bir formada yazılmışdır.
Maliyyə göstəricilərinin ekonometrik təhlili üsulları
Məqalədə ekonometrik modellərdən istifadənin xüsusiyyətləri, onların populyarlığının səbəbləri müzakirə olunur, həmçinin ekonometrik modellərin qurulması zamanı yarana biləcək əsas problemlər müəyyən edilir
Методические аспекты аудита учета затрат производства в строительных организациях
Tikinti təşkilatlarında məhsulun maya dəyərinin auditinin və məhsulun maya dəyərinin hesablanmasının metodoloji aspektləri maliyyə düzgünlüyünü və hesabatlılığı təmin etmək üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu proses zamanı auditorlar bir neçə əsas sahəyə diqqət yetirirlər. Birincisi, onlar məsrəflərin uçotu ilə bağlı daxili nəzarətin adekvatlığını qiymətləndirir, xərclərin uçotu, təsnifatı və hesabatı üçün prosedurların etibarlı olmasını təmin edir. Daha sonra auditorlar əmək, materiallar və əlavə məsrəflər kimi istehsalla bağlı bütün məsrəflərin konkret layihələrə düzgün bölüşdürülməsini təmin etməklə birbaşa və dolayı xərclər də daxil olmaqla xərclərin bölüşdürülməsi üsullarının düzgünlüyünü qiymətləndirirlər. Onlar həmçinin müvafiq mühasibat uçotu standartlarına və qaydalarına uyğunluğu yoxlayır, məhsulun maya dəyərinin sənaye praktikasına uyğun olmasını təmin edir. Bundan əlavə, auditorlar xərclərin hesablanması ilə bağlı sənədləri və qeydləri nəzərdən keçirir, hesab-fakturaların, müqavilələrin və vaxt cədvəllərinin düzgünlüyünü yoxlayır. Buraya iddia edilən xərclərin adekvat sübutlarla dəstəklənməsini təmin etmək üçün əhəmiyyətli sınaqların keçirilməsi daxildir. Nəhayət, auditorlar xərclərin idarə edilməsi təcrübələrini təkmilləşdirmək, şəffaflığı artırmaq və maliyyə uyğunsuzluğu riskini azaltmaq üçün tövsiyələr verirlər. Bu metodoloji aspektlərə görə auditorlar tikinti təşkilatlarına istehsal xərclərinin dəqiq uçotunu aparmaqda vəəsaslandırılmış qərarların qəbulunu asanlaşdırmaqda mühüm rol oynayırlar
Debitor əməliyyatlarla bağlı mühasibat uçotu proseslərinin inventarizasiyası
Bu xülasə xüsusilə debitor borcları ilə əlaqəli əməliyyatların inventarını təqdim edir və onların effektiv maliyyə idarəçiliyində əhəmiyyətini vurğulayır. Debitor borcları təşkilatın pul vəsaitlərinin hərəkətinin kritik tərkib hissəsidir və onların idarə edilməsini tənzimləyən proseslərin başa düşülməsi dəqiq maliyyə hesabatları və risklərin qiymətləndirilməsi üçün vacibdir. İnventar fakturaların yaradılması, ödənişlərin izlənməsi, yığımların idarə edilməsi və hesabların uzlaşdırılması da daxil olmaqla əsas prosesləri müəyyən edir. Bundan əlavə, o, səmərəliliyi və dəqiqliyi artıran mühasibat proqramlarının və avtomatlaşdırılmış xatırlatmaların istifadəsi kimi bu proseslərdə texnologiyanın inteqrasiyasını araşdırır. Bu prosesləri sistematik şəkildə kataloqlaşdıraraq, bu tədqiqat təşkilatlara debitor borclarının idarə edilməsini təkmilləşdirmək üçün hərtərəfli çərçivə təqdim etmək məqsədi daşıyır, nəticədə daha yaxşı likvidliyə və maliyyə risklərinin azalmasına gətirib çıxarır. Nəticələr düzgün pul vəsaitlərinin hərəkətini təşviq etmək və biznes əməliyyatlarını davam etdirmək üçün sağlam mühasibat təcrübələrinin vacibliyini vurğulayır
Aktiv əməliyyat anlayışının mahiyyəti və hesabatlarda tanınması
Aktiv əməliyyatları iqtisadi fəaliyyətin bir hissəsi olaraq müəssisənin fəaliyyətindəki hər hansı bir dəyər yaradan prosesləri əhatə edir. Aktivlər, müəssisənin gələcəkdə iqtisadi fayda əldə etməsi gözlənilən resurslardır. Bu, daşınmaz əmlak, avadanlıq, əmtəə və ya maliyyə alətləri ola bilər. Aktiv əməliyyatlardan məqsəd, müəssisənin fəaliyyətinin effektivliyini artırmaq, gəlir əldə etmək və sərmayə dəyərlərini qorumaqdır. Aktiv əməliyyatların tanınması prosesi, xüsusilə maliyyə hesabatlarında müvafiq qaydalara və standartlara uyğun olaraq, həmin əməliyyatların nə zaman və hansı şərtlərlə tanınmalı olduğunu müəyyən edir. Bu sahədə, İdarəetmə və Maliyyə Hesabatları üzrə Beynəlxalq Standartlar (IFRS) və yerli mühasibat qaydaları nəzərə alınaraq, aktiv əməliyyatların vaxtında və düzgün şəkildə qeydiyyata alınması təmin edilir. Hesablarda aktivlərin tanınması, mühasibatlıq anlayışına uyğun olaraq, resursların əldə olunması, istifadəsi və gələcəkdəki gəlir potensialının nəzərə alınması prinsipinə əsaslanır. Məqalə həmçinin, aktiv əməliyyatların təsnifatı, bunların mühasibatda necə qeydiyyata alındığı, aktivlərin qiymətləndirilməsi, amortizasiyası və digər əlaqəli məsələləri əhatə edir. Aktiv əməliyyatların düzgün tanınması, şirkətlərin maliyyə hesabatlarının etibarlılığını artırır, həmçinin investisiya qərarlarının verilməsi və fəaliyyətin planlaşdırılmasında mühüm rol oynayır.
Ərzaq təminatı və ərzaq təhlükəsizliyinin təminində aqrar sahənin innovasiyalı inkişafının rolu
Tədqiqatda ərzaq təminatı və ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsində aqrar sahənin inkişaf səviyyəsinin rolu əsaslandırılır. Ərzaq təminatı və ərzaq təhlükəsizliyinin mahiyyəti açıqlanır və qeyd edilir ki, bu təminatın yaradılmasında aqrar sahənin innovasiyalı inkişafı mühüm şərtlərdən biridir. Aqrar sahənin innovasiyalı inkişafına nail olmaq üçün innovativ düşüncəli kadr hazırlığı, bioloji və texnoloji innovasiyaların yaradılmasının və tətbiqinin əhəmiyyəti əsaslandırılır. Ölkəmizdə aqrar sahədə innovasiyalı inkişaf səviyyəsinin aşağı olması qeyd edilir və bu istiqamətdə fəaliyyətin təşviqi ilə yanaşı, texnologiyaların alınması və xarici təcrübənin tətbiqinin məqsədəuyğunluğu diqqətə çatdırılır. Aqrar-ərzaq məhsulların istehsalının artırılması məqsədilə kiber-fiziki istehsal sistemlərinin, tullantısız texnologiyalarının tətbiqinin vacibliyi əsaslandırılır. Eyni zamanda bildirilir ki, aqrar sahənin innovasiyalı inkişafının təmini üçün dövlət dəstəyi tədbirləri gücləndirilməlidir.
Diş gigiyenası vasitələrinin bazar marketinqi və onlardan əhali tərəfindən istifadə vəziyyəti
Məqalədə əsasən stomatoloji sağlamlığın (SS) saxlanması təkcə ağız boşluğunun normal fəaliyyəti və diş sıralarının uzun müddət saxlanması üçün deyil, ümumilikdə orqanizmin sağlamlığının qorunması üçün də vacib olduğu və satış təhlili verilib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, insan xəstəliklərinin səbəbləri arasında 20%-i irsi faktorlar, 25%-i ətraf mühit şəraiti, 55%-i isə həyat tərzi ilə bağlı hallardır. Azərbaycan bazarında diş macunu satışının təhlili aparılıb, onun nəticələri göstərir ki, yerli bazarda satış liderləri Lacalut, Colgate, Paradontax, Blend-a-med, Sensodyne, Aquafreshdir. Əhali arasında aparılan sorğu həm diş pastası seqmenti səviyyəsində gigienik vasitələr bazarının böyüməsi üçün imkanların, həm də buna maneələrin olduğunu göstərdi. Tədqiqat iki mərhələdə aparılıb. Birinci mərhələdə diş məcunlarının tərkibi, aşındırıcı növü və pH göstəricisinə görə qiymətləndirilməsi aparılıb. İkinci mərhələdə, müvafiq beynəlxalq sorğu toplusundan istifadə olunmuşdur, 8 marketlərdə, onlardan 4 supermaketlərə 500 anket vərəqələri paylanmışdır .
Azərbaycanın ixrac potensialının genişləndirilməsi perspektivləri
Tədqiqatın məqsədi. İqtisadiyyatın müxtəlif sferalarının ixrac fəaliyyətinin genişləndirilməsi, ilk növbədə ixrac potensialına söykənir. İxrac potensialı ölkənin iqtisadi potensialının tərkib hissəsi kimi iqtisadi təhlükəsizliyin təmin edilməsinin mühüm vasitələrindən biri hesab olunur. Bu baxımdan ixracın əmtəə strukturunun diversifikasiyasının ixracın coğrafi strukturununda çoxşaxəliliyin təmin edilməsi xarici iqtisadi siyasətin prioritetləri sırasındadır. Ona görə dövlət, ixrac əməliyyatlarının təşviqini həyata keçirməklə bir tərəfdən ixrac potensialının gücləndirilməsini stimullaşdırılmağa, digər tərəfdən mümkün həvəsləndirmə üsullarından istifadə etməklə dünya bazarlarına daha əlverişli şərtlərlə çıxışı təmin etməklə ixrac potensialını daha səmərəli yollarla reallaşdırmağa çalışır. Bu baxımdan tədqiqatın məqsədi Azərbaycanın ixrac potensialının genişləndirilməsi perspektivlərini müəyyənləşdirməkdən ibarətdir. Tədqiqatın metodları. Tədqiqatın aparılmasında müqayisə və təhlil üsullarından istifadə edilmişdir. Tədqiqatın nəticəsi. Tədqiqatın nəticəsi göstərir ki, ixracının artırılması, diversifikasiyasının təmin edilməsi və stimullaşdırılması istiqamətində təşviqat tədbirləri ixrac potensialının genişləndirilməsində əsaslı rol oynayır.
Azərbaycan Respublikasında kiçik sahibkarlığın inkişafı: innovativ yaşıl turizm aspektindən
Turizm dünyanın ən sürətlə inkişaf edən sektorlarından biridir və bir çox ölkələrin iqtisadi inkişafına birbaşa təsir göstərir. Bununla belə, turizm sektoru xidmət və fəaliyyətlərində böyük miqdarda su və enerji istifadəsi və tullantı istehsalına görə ciddi şəkildə tənqid olunur. Bu gün iqlim dəyişikliyinə və digər ekoloji problemlərə ictimai maraq artır. Əvvəlki illərlə müqayisədə istehlakçılar ətraf mühit haqqında daha şüurludurlar. Bu vəziyyət istehlakçıların satın alma davranışında və ekoloji təmiz müəssisələrə münasibətində əsaslı dəyişikliklərə səbəb olur. Davamlı turizm turizm fəaliyyətinin mənfi təsirlərini azaltmaq məqsədi ilə ortaya çıxdı. Turizmdə davamlılıq destinasiyanın gələcəkdə öz mövcudluğunu davam etdirmə qabiliyyəti deməkdir və turizm sektorunun uzunmüddətli həyat qabiliyyəti üçün vacibdir. Bu araşdırma turizm sənayesində davamlılığın artan əhəmiyyətini və təsirlərini başa düşməyə yönəlib. Yaradıcı yaşıl turizm sektoruna xüsusi diqqət yetirməklə, bu məqalədə kiçik biznesin Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafında oynadığı rolu araşdırlmışdır. Ölkə iqtisadiyyatını şaxələndirməyə və neft gəlirlərindən asılılığı azaltmağa getdikcə daha çox səy göstərdiyinə görə kiçik müəssisələr davamlı inkişafın kifayət qədər mühüm aspektinə çevrilib. Xüsusilə yaşıl turizm, ətraf mühitin mühafizəsini dəstəkləmək üçün nəzərdə tutulan ekoloji cəhətdən təmiz, davamlı iqtisadi vasitə kimi böyük marağa səbəb olur. Tədqiqatda Azərbaycanda fəaliyyət göstərən kiçik müəssisələrin ekoloji cəhətdən təmiz siyasətləyaşıl səyahətləri təşviq etməyə necə kömək edə biləcəyinə baxılır. Bu, ekoloji cəhətdən təmiz səyahətin təşviqi, bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə, tullantıların azaldılması və yerli təbiətin qorunmasını əhatə edir. Ədəbiyyat araşdırması, nümunə araşdırmaları və statistik məlumatlar vasitəsilə bu məqalədə Azərbaycanda yaşıl turizmin mövcud vəziyyəti qiymətləndirilmiş, kiçik biznesin üzləşdiyi maneələr müəyyənləşdirilmişdir. Sonda kiçik şirkətlərin ərazinin ekoloji cəhətdən dayanıqlı olmasına, eləcə də iqtisadi cəhətdən necə kömək edə biləcəyi vurğulanmışdır
Yaşıl maliyyə innovasiyasının ətraf mühitin keyfiyyətinə təsiri: COP29 aspektindən
Mövcud işin məqsədi, yaşıl maliyyə innovasiyalarının ətraf mühitin keyfiyyətinə olan təsirlərini araşdırmaq və COP29 çərçivəsində bu təsirlərin necə qiymətləndirildiyini təhlil etməkdir. Yaşıl maliyyə, dayanıqlı iqtisadi inkişafı dəstəkləyən və ətraf mühitin qorunmasına yönəlmiş maliyyə alətlərini nəzərdə tutur. Bu işdə, yaşıl maliyyə innovasiyalarının ətraf mühitin müxtəlif aspektlərinə, o cümlədən karbon emissiyalarının azalmasına, bərpa olunan enerji layihələrinin maliyyələşdirilməsinə və təbii sərvətlərin səmərəli idarə olunmasına təsirləri araşdırılır. COP29, bu sahədə beynəlxalq əməkdaşlığın və innovasiyaların inkişafına yönəlik mühüm bir platforma olaraq, yaşıl maliyyə strategiyalarının həyata keçirilməsini təmin etmək məqsədini daşıyır. Əsas nəticə olaraq, yaşıl maliyyə innovasiyalarının ətraf mühitin keyfiyyətinə müsbət təsir etdiyi, lakin bunun üçün güclü siyasi iradə, beynəlxalq əməkdaşlıq və müvafiq siyasətlərin formalaşdırılması zərurəti olduğu ortaya çıxır
Yaşıl vergi təşviqləri və ətraf mühitin qorunması arasında dinamik əlaqəlilik
Yaşıl vergi təşviqləri, dövlətlərin ətraf mühitin qorunmasını təşviq etmək məqsədilə vergi siyasətində etdikləri dəyişikliklərdir. Bu təşviqlər, ekoloji dayanıqlılıq və iqtisadi inkişaf arasında tarazlıq yaratmağa çalışır. Yaşıl vergilərin məqsədi, ekologiya baxımından zərərli fəaliyyətləri azaldaraq, təbii sərvətlərin qorunmasını təmin etməkdir. Bu təşviqlər, həmçinin şirkətləri və fərdləri ətraf mühitə dost texnologiyaları və davamlı istehsal metodlarını qəbul etməyə təşviq edir. Yaşıl vergi təşviqlərinin ətraf mühitin qorunması ilə dinamik əlaqəsi geniş miqyasda iqtisadi və ekoloji təsirlər göstərir. Bu vergi siyasətləri, ən çox karbon emisiya və digər zərərli tullantıların azaldılması üzərində cəmlənir. Əgər yaşıl vergi sistemləri effektiv tətbiq olunarsa, bu, ekoloji təhlükəsizlik və təbiətin bərpasına müsbət təsir göstərə bilər. Məsələn, karbon vergiləri və enerji səmərəliliyi təşviqləri, bərpa olunan enerji mənbələrinin istifadəsini artırır və ətraf mühitin dayanıqlılığını dəstəkləyir. Bununla yanaşı, yaşıl vergi təşviqləri iqtisadiyyatın digər sahələrinə də təsir göstərir. Bu təşviqlər, təmiz texnologiyaların inkişafını stimullaşdıraraq, iş yerləri yaradır və yeni iş sahələrini ortaya çıxarır. Yalnız ətraf mühitin qorunmasına deyil, həm də iqtisadi artıma və sosial rifahın yüksəlməsinə töhfə verir. Son olaraq, yaşıl vergi siyasətlərinin uğurlu olması üçün onların uyğun şəkildə tətbiq edilməsi, izlənməsi və zamanla tənzimlənməsi zəruridir. Bu cür təşviqlərin uzunmüddətli effektivliyi, təkcə vergi dərəcələrinin artmasından deyil, həm də dövlətin ətraf mühit siyasətlərinin strateji hədəflərinə uyğun olaraq tətbiqindən asılıdır
Azərbaycan-Türkiyə ticarət-iqtisadi əlaqələrinin müasir təkmilləşdirilməsində dövlət tənzimlənməsi
Xarici ticarət-iqtisadi əlaqələr hər bir dövlətin sosial-iqtisadi inkişafında mühüm əhəmiyyət kəsb edərək Ümumi Daxili Məhsulun artmasına təsir edir. Bazar iqtisadiyyatının konsepsiyasına uyğun olaraq xarici ticarət əlaqələri inzibati və iqtisadi metodlarla tənzimlənir və sənaye inqilabları dövründə ixtira olunan elektron-texnoloji yeniliklərin idxalı və bütün sahələrə tətbiqi ilə daim təkmilləşdirilir. Məqalə Azərbaycan-Türkiyə ticarət-iqtisadi əlaqələrin tənzimlənməsi və müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq, dövlətlər tərəfindən həyata keçirilən təkmilləşdirmələr üzrə aparılan elmi tədqiqata həsr edilmişdir. İki dost dövlət arasında ticarət-iqtisadi əlaqələrin yaradılması investisiya əməkdaşlığından başlanmışdır. Belə ki, Xəzər dənizindən çıxarılan neft-qaz hasilatının artırılması və xaricə nəqli infrastruktur layihələri üzrə bağlanmış beynəlxalq müqavilələrdə xarici şirkətlərlə barəbər Türkiyənin TRAO şirkəti də investisiya payına malikdir
Mübadilə sferasında marketinq xidmətindən istifadənin effektivliyi
Mübadilə sferasında marketinqin effektivliyi təşkilatda marketinq xidmətinin necə qurulduğundan, hansı vəzifələri və hansı səviyyədə həll etməsindən asılıdır. Eyni zamanda, marketinq məlumatları həlledici rol oynayır və xüsusi marketinq funksiyaları təşkilatın digər bloklarının və alt sistemlərinin xüsusi funksiyaları ilə birləşdirilməlidir. Marketinq fəaliyyəti prosesinin məzmunu idarəetmə prosesinin müəyyənedici komponentidir. Məqalədə mübadilə sferasında marketinq xidməti effektivliyinin qiymətləndirilməsi metodları göstərilmiş, həmçinin keyfiyyət və kəmiyyət metodları təhlil edilmişdir. Metod seçiminin tədqiqat obyekti və qarşıya qoyulan vəzifələr haqqında dolğun və ətraflı məlumat əsasında müəyyən edilməsi vacibliyi əks olunmuşdur.
Müasir əmək bazarı ölkə iqtisadiyyatının islahatı kontekstində
Əmək bazarının müxtəlif modellərinin formalaşması şəraiti göstərir ki, onun məşğulluq səviyyəsinin yüksəldilməsində uğur qazanması milli adət-ənənələrin, siyasi şəraitin və sosial hisslərin nəzərə alınıb-alınmamasından asılıdır. İqtisadiyyatın struktur yenidən qurulması sənaye sahələrində məşğulluğun xüsusi çəkisinin azalmasına və xidmət sektorunun artmasına, qeyri-standart məşğulluq imkanlarının yaradılmasına, istehsalın maddi-texniki bazasının daim yenilənməsinə, məhsula tələbatın həcminin və tərkibinin yüksəldilməsinə səbəb olmuşdur. Standart rejimdə işləyən işçilər üçün ciddi iş şəraiti rejiminin yaradılması istehsalın çevikliyinə mane olur və onun rəqabət qabiliyyətinin azalmasına səbəb olur. Buna görə də çevik əmək bazarı istehsalın səmərəliliyinin artırılması vasitəsinəçevrilmişdir. Sosial amillər də çevik əmək bazarının formalaşmasına kömək edir. Bunlara əmək fəaliyyəti dövründə işçilərin əmək şəraitinə olan tələblərinin dəyişməsi, onların biliklərinin vaxtaşırı yenilənməsi, peşə ixtisaslarının dərinləşdirilməsi, iş vaxtının əlverişli variantları və digər amillər daxildir. Çevik əmək bazarının yaradılması və inkişafında demoqrafik amillər mühüm rol oynayır. Çünki çevik əmək bazarı ailəli qadınların, qocaların, əlillərin, gənclərin və digər kateqoriyadan olan işçilərin əmək potensialının reallaşdırılması üçün geniş imkanlar yaradır.